Wat is wetenschapscommunicatie?
Wetenschapscommunicatie is het begrijpelijk, relevant en doelgroepgericht delen van onderzoek met mensen binnen én buiten de academische wereld. Het gaat dus niet alleen om kennis zenden, maar ook om relatieopbouw, outreach en het kiezen van een vorm die past bij het publiek. Welke doelgroepen, formats, vaardigheden en ondersteuningsroutes daarbij het vaakst voorkomen, ziet u hieronder.
Waarom de brug tussen onderzoek en maatschappij niet vanzelf ontstaat
Onderzoek krijgt pas maatschappelijke betekenis als mensen begrijpen waarom het ertoe doet. Wetenschapscommunicatie versterkt daarom de relatie tussen wetenschap en maatschappij, niet alleen de verspreiding van resultaten. Voor onderzoekers en kennisinstellingen horen outreach en publieke betrokkenheid steeds vaker bij het werk. Bij wetenschapscommunicatie draait het vaak om complexe informatie vereenvoudigen — bijvoorbeeld met een infographic voor complexe informatie of een uitleganimatie — zodat inhoud, context en taal aansluiten op de situatie van het publiek.
Doelgroepen bepalen toon, kanaal en diepgang
| Doelgroep | Wat werkt vaak | Passende vormen |
|---|---|---|
| Volwassenen | Relevantie, context en herkenbare voorbeelden | Lezingen, artikelen, podcasts, publieksbijeenkomsten |
| Kinderen en jongeren | Korte uitleg, interactie en beleving | Workshops, demonstraties, educatieve activiteiten |
| Onderwijs | Heldere opbouw en toepasbare inhoud | Gastlessen, lesmateriaal, ontmoetingen met onderzoekers |
| Onderzoekers of vakgenoten | Meer nuance, methode en verdieping | Presentaties, papers, seminars, pitches |
Van lezing tot infographic: welke vorm past bij welk doel?
| Vorm | Vooral geschikt voor |
|---|---|
| Schrijven en wetenschapsjournalistiek | Uitleg, nuance en verdieping |
| Presenteren en pitchen | Aandacht trekken en kernboodschap scherp maken |
| Sociale media | Bereik, zichtbaarheid en laagdrempelige interactie |
| Storytelling en design | Abstracte informatie begrijpelijk en memorabel maken, bijvoorbeeld via data storytelling |
| Infographic of animatie | Complexe, technische of data-intensieve onderwerpen visueel uitleggen, zoals datavisualisatie |
Van losse activiteit naar een doordachte aanpak
Een sterke aanpak begint niet bij een kanaal, maar bij een communicatievraag: wat moet het publiek begrijpen, voelen of doen? Van daaruit helpt het om meerdere opties te verkennen, bijvoorbeeld een introductiecursus of verschillende activiteiten uit te proberen. Richting partners, besluitvormers en financiers werken infographics voor stakeholdercommunicatie goed om impact, conclusies en besluitpunten helder te delen. Theorie, oefenen en een concreet eindproduct versterken elkaar. Zo dragen losse acties bij aan een bredere en structurelere outreachstrategie.
Maak ingewikkelde informatie helder, begrijpelijk en overtuigend
Vaardigheden en leertrajecten die onderzoekers verder helpen
- Introducties behandelen vaak communicatietheorie, doelgroepen, best practices, literatuur, outreach en boodschapshierarchie in technische communicatie.
- Gerichte vaardigheidstrainingen richten zich op schrijven, presenteren, sociale media, pitchen, storytelling, design en datavisualisatie.
- Intensievere trajecten, zoals workshops of summer schools, combineren oefenen met feedback en productontwikkeling.
- De beste leerroute hangt af van ervaring, leerdoel en het communicatiemiddel dat iemand wil maken.
Ondersteuning, netwerken en programma’s in Nederland
- Ondersteuning start vaak binnen de eigen instelling, via universiteiten, graduate schools of hubs voor citizen science en public engagement.
- Landelijke vak- en beroepsnetwerken helpen bij het opbouwen van kennis, voorbeelden en contacten.
- Bijeenkomsten en activiteiten zijn waardevol om gelijkgestemden te ontmoeten en nieuwe vormen van wetenschapscommunicatie te leren kennen.
- Zoek in Nederland ook onder bredere labels als public engagement, outreach, onderzoekscommunicatie en thema’s rond NWO-wetenschapscommunicatie.
Klaar om jouw A naar AA te brengen?
Of het nu gaat om een ambitie, product, proces, technologie of idee: wij maken zichtbaar wat het bijzonder maakt en vertalen het naar beeld dat helder, overtuigend en onmogelijk te negeren is.